مرز بازرگان واقع در استان آذربایجان غربی و در محدوده منطقه آزاد ماکو از مهم ترین مبادی تجارت مرزی ایران و ترکیه می باشد
استان آذربایجان غربی با دارا بودن یک چهارم از کل پایانه های کشور و 9 گمرک مرزی ظرفیت بالا جهت تجارت خارجی و دسترسی به بازارهای جهانی را دارد .
آذربایجان غربی دارای 5 پایانه مرزی شامل بازرگان ماکو، رازی خوی ، سرو ارومیه، صنم بلاغی پلدشت، تمرچین پیرانشهر می باشد .
مرز بازرگان بر طبق آمار کشوری، بیشترین میزان تجارت مرزی در بین پایانه های مرزی ایران با کشورهای همسایه را دارد .
مرز بازرگان ، نقطه انتهایی مسیر جاده ابریشم در ایران می باشد که از پل خاتون در مرز ترکمنستان شروع شده و بعد از استان های خراسان، سمنان، تهران، قزوین و زنجان از آذزبایجان غربی عبور می کند و مهم ترین و کوتاه ترین راه برای مبادله کالا و مسافر از طریق ایران به اروپا می باشد .
در گذشته تاجران از طریق ماکو از جاده خاکی آواجیق در 30 کیلومتری بازرگان نزدیک روستای پیراحمدکندی و محلی به نام صوفیعلی از مرز ایران عبور کرده و به والد بایزید ترکیه می رسیدند .
در ابتدا مهم ترین گمرک منطقه خوی بود و بسیاری از کالاهای وارداتی اروپا و ترکیه از راه بندر ترابوزان از راه قیزیل دره و بایزید به آواجیق می رسیدند و در خوی تشریفات گمرکی آن ها انجام می شد .
به تدریج با توسعه شهر ماکو زمینه برای توجه به مرز بازرگان بیش تر گردید .
در سال 1318 به دلیل افزایش حجم مبادلات تجاری ایران و ترکیه و تردد مسافران ساختمان مشترک گمرک ایران و ترکیه در نقطه صفر مرزی احداث می گردد . بعد از جنگ جهانی دوم بین سال های 1325 -1327 ساختمان گمک ایران بازسازی شده و در همان جا شروع به کار می کند؛ در سال 1328 تا 1377 انبارها، ساختمان های گمرک بازرگان احداث می گردد ؛ در سال 1346 ساختمان های اداری گمرک بازرگان ساخته شدند .
مرز بازرگان مهم ترین مبدا تجارت مرزی ایران با ترکیه می باشد .
مرز بازرگان کریدور ترانزیتی ایران به کشورهای اروپایی می باشد .
بازرگان – گوربلاغ ترکیه از مهم ترین کریدورهای تجاری و ترانزیت کالا از اروپا می باشد .
گمرک بازرگان پس از بندرعباس دومین مرز فعال کشور است .
گمرک بازرگان تنها مرز 24 ساعته و بین المللی ایران و ترکیه است .
گمرک بازرگان در انجام کلیه رویه های گمرکی اعم از واردات قطعی، صادرات قطعی، ورود موقت، خروج موقت، ترانزیت خارجی، کارنه تیر، امور مسافری، کاپوتاژ فعال می باشد .
مرز بازرگان بیش ترین میزان تجارت و ترانزیت مرزی در بین 22 پایانه ایران با کشورهای همسایه را دارد
بسیاری از مسافرت های بین ایران ، ترکیه و کشورهای اروپایی از مرز زمینی بازرگان انجام می گردد .
مدت زمان حمل کالا از ترکیه و کشورهای اروپایی و تحویل در مرز بازرگان کوتاه تر می باشد
مدت زمان ترخیص کالا در گمرک بازرگان نسبت به گمرکات دیگر به مراتب کم تر می باشد .
براساس آمار میزان کالاهای وارد شده به کشور از طریق مرز بازرگان در سال 1400، 526 هزار و 197 تن بودکه نسبت به سال 98 رشد 86 درصد را داشته است .
عمده محصولات وارداتی از گمرک مرزی بازرگان در سال 1400 شامل انواع ماشین آلات صنعتی، مصنوعات از چدن، فولاد، آهن، آلومینیوم، مواد پلاستیکی و کائوچویی و مصنوعات ساخته شده از آن ، وسایل نقلیه زمینی ، انواع چسب، انواع رنگ ، رنگ و مرکب بوده است .
مطابق با آمار رسمی، از ابتدای سال 1400 میزان صادرات ازمرز بازرگان 191هزار و 888 تن کالا بوده که نسبت به مدت مشابه در سال 98 ، 50 درصد افزایش داشته است .
اغلب محصولات صادر شده از گمرک بازرگان شامل محصولات پتروشیمی، کشاورزی، نباتی، سنگ ، اشیای سرامیکی و شیشه ای، ضایعات از آهن ، فولاد و محصولات نساجی بوده است .
در مرز بازرگان علاوه بر فعالیت تجاری ، رویه مسافری هم فعال می باشد . بسیاری از مسافران به مقصد ترکیه و اروپا از مرز زمینی بازرگان تردد می کنند.
طبق آمار رسمی در سال 1400 پس از رفع محدودیت های کرونایی، تردد مسافران از مرز بازرگان نسبت به زمان مشابه در سال 98 ، 226 درصد افزایش داشت .
با شیوع ویروس کرونا با هدف رعایت دستورالعمل های بهداشتی مرز ایران و ترکیه در پایانه مرزی بازرگان به مدت 18 ماه بسته بود و صرفا ترانزیت کالا و تردد اشخاص مقیم امکان پذیر بود .
مرز بازرگان از 16 مهرماه سال 1400 ، به شرط داشتن جواب منفی آزمایش پی سی آر جهت تردد مسافران بازگشایی شد.
ترخیص کالا در گمرک بازرگان با رویه های ذیل انجام می گردد .
ترخیص کالا با اخذ ثبت سفارش
ترخیص با رویه پیله وری و مرزنشینی
پس از اخذ قبض انبار و ترخیصیه از شرکت حمل امور مربوط به ترخیص و خروج کالا از گمرک شروع می گردد .
طول زمان ترخیص از گمرک بازرگان به صورت میانگین 4 روز تا یک هفته می باشد ؛ در برخی موارد به دلیل اخذ مجوزهای خاص مانند استاندارد اجباری ، محیط زیست، انرژی اتمی و سایر مجوزهای الزامی، مدت زمان ترخیص و خروج کالا تا اخذ این مجوزها طول می کشد .
مرز بازرگان جهت مبادلات تجاری و همچنین تردد مسافران به ترکیه و بالعکس باز می باشد .
شماره تلفن گمرک بازرگان 34372215 -34377939
جهت مسافرت توریستی و موقتی به ترکیه نیازی به ویزا و روادید نیست
شهروندان ایرانی می توانند با پاسپورت با بیش از 6 ماه اعتبار، بلیط پرواز و رزرو هتل برای حداکثر 90 روز در ترکیه ساکن شوند .
